EkoPress

TABIAT ONAMIZDIR – UNI ASRASH FARZANDLIK BURCHIMIZ

ХАЛҚАРО АСАЛАРИЧИЛАР КУНИ НИШОНЛАНДИ

Кеча кўплаб мамлакатларда 20 май – Бутунжаҳон асаларичилик куни нишонланди. Ушбу байрам 2017 йил декабр ойида Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг   қарори билан ташкил этилган.

Ушбу сана, 20 май куни – замонавий асаларичилик асосчиларидан бири ҳисобланган, таниқли асаларичиларидан бири, ушбу фаолият турининг инноваторларидан бири Антон Янше хотирасига бағишланди. У 1734 йил 20 майда Словенияда туғилган ва асаларичилик билан шуғулланиб, бу соҳада катта муваффақиятга эришган, ҳатто 1771 йилда немис тилида чоп этилган қўлланмани ёзишга муваффақ бўлган.

Байрамнинг ташкил этилиши асалариларнинг ўсимликларни, шу жумладан экинларни чанглатиш жараёнларига қўшадиган ҳиссасини, яъни ўсимликларни етиштириш, боғдорчилик, сабзавотчилик ва бошқа қишлоқ хўжалигидаги ролини таъкидлаш учун мўлжалланган.

Асосан асалариларга қаратилган ушбу байрам асосий чанглатувчи сифатида ҳашаротлар дунёсининг бошқа вакиллари, шунингдек қушлар ва сутэмизувчилар чангланиш жараёнларида қандай иштирок этаётганликлари тўғрисида маълумот беради. Бу ҳолатда асалариларнинг роли беқиёс, чунки нектар йиғиш жараёнида табиий чанглатиш жараёнига қўшимча равишда, бу ҳашаротлар одамларга бошқа кўп фойда келтиради. Биринчидан, бу албатта, асал, шунингдек, кўплаб бошқа озиқ-овқат маҳсулотлари, дорилар, гигиена воситалари ва косметика маҳсулотларининг асоси бўлган муҳим маҳсулотдир. Асалдан ташқари, одамлар фойдаланадиган асаларичилик маҳсулотларига қиролича, асал муми, прополис киради.

Одамлар ва ҳайвонларнинг парҳезининг асосини ташкил этадиган кўплаб ўсимлик турларининг маҳсулдорлиги чанглатувчиларнинг соғлиғига боғлиқ. Бутунжаҳон асаларичилик куни кенг жамоатчиликка нафақат чанглатгичларнинг фойдалари ҳақида, балки замонавий дунёда уларнинг мавжудлиги йўлида юзага келадиган муаммолар ҳақида ҳам маълумот бериш учун мўлжалланган. Ушбу муаммолар қаторига қишлоқ хўжалигида пестицидлардан фойдаланиш, айрим ҳудудларда монокултураларни етиштиришга ўтиш ва бошқалар киради.

Агар унинг барча таркибий қисмларининг бир-бирига яқин боғлиқлиги принципига асосланган экологик мувозанат, биринчи қарашда кўринадиган даражада аҳамиятсиз элемент бузилган бўлса, катта зарар кўради. Шундай қилиб чанглатувчиларни камайтириш озиқ-овқат хилма-хиллигининг пасайишига олиб келади.

Бутунжаҳон асаларичилар куни доирасидаги барча тадбирлар асаларичилик ташкилотлари, қишлоқ ва фермер хўжаликларининг фаол иштирокида ўтказилмоқда. Чанглатгичларнинг хилма-хиллигини ҳимоя қилишга қаратилган чора-тадбирлар орасида ҳашаротларнинг айрим турлари популяциясининг камайишини кузатиб бориш, унинг  сабабларини аниқлаш ва эҳтимол уларни йўқ қилиш киради. Бундан ташқари, қишлоқ хўжалигида ўғитлар ва пестицидлардан оқилона фойдаланиш, чанглатувчиларга хавф туғдирганда улардан фойдаланиш мумкин бўлган ҳолатларда воз кечиш, чанглатувчиларнинг табиий яшаш жойларини тиклаш масалаларига катта аҳамият берилади.